Pensioen lijkt voor veel mensen lange tijd iets voor later. Toch kan het verstandig zijn om ruim voordat je stopt met werken te bekijken hoe je financiële situatie er straks uitziet. Niet alleen de hoogte van je pensioeninkomen is belangrijk. Ook je vaste lasten, spaargeld, woonlasten en toekomstige uitgaven bepalen hoeveel financiële ruimte je hebt. Wie zijn pensioen goed voorbereidt, weet beter waar hij aan toe is en kan indien nodig op tijd bijsturen.
Begin met inzicht in je toekomstige inkomen
Een goede voorbereiding begint met het verzamelen van informatie. Hoeveel inkomen verwacht je nadat je stopt met werken? Voor veel Nederlanders bestaat het pensioeninkomen uit verschillende onderdelen, zoals AOW, pensioen dat via een werkgever is opgebouwd en eventueel aanvullend vermogen.
Wie dichter bij de pensioendatum komt, kan ook de pensioenchecklist van de Rijksoverheid gebruiken om te bekijken welke zaken geregeld moeten worden.
Het belangrijkste is niet om jaren van tevoren iedere euro exact te voorspellen. Het gaat er vooral om dat je een realistisch beeld krijgt van het verschil tussen je huidige inkomen en het bedrag dat later beschikbaar is.
Dat verschil hoeft overigens niet direct een probleem te zijn. Na pensionering kunnen bepaalde uitgaven verdwijnen of lager worden. Denk bijvoorbeeld aan kosten voor woon-werkverkeer of andere uitgaven die samenhangen met het werkende leven.
Kijk kritisch naar je toekomstige uitgaven
Alleen weten hoeveel pensioen je ontvangt is niet voldoende. Minstens zo belangrijk is de vraag hoeveel geld je straks nodig hebt.
Maak daarom een overzicht van de vaste lasten die waarschijnlijk blijven bestaan. Denk aan woonlasten, energie, verzekeringen, boodschappen, vervoer, abonnementen en gemeentelijke lasten. Houd daarnaast rekening met uitgaven die minder voorspelbaar zijn.
Een woning kan bijvoorbeeld onderhoud nodig hebben en huishoudelijke apparaten gaan niet onbeperkt mee. Ook kosten voor vrije tijd, vakanties of hobby’s kunnen na pensionering juist toenemen doordat er meer vrije tijd beschikbaar is.
Door inkomsten en verwachte uitgaven naast elkaar te zetten ontstaat een veel duidelijker beeld van de financiële ruimte.
Een financiële buffer blijft belangrijk
Ook na pensionering is een spaarbuffer nuttig. Onverwachte uitgaven verdwijnen immers niet zodra je stopt met werken.
Hoe groot zo’n buffer moet zijn, verschilt per huishouden. Iemand met een koopwoning en een oudere auto kan met andere onverwachte kosten worden geconfronteerd dan iemand die huurt en geen auto bezit.
Het is daarom verstandiger om naar de persoonlijke situatie te kijken dan om één standaardbedrag als uitgangspunt te nemen. Het doel van een buffer is vooral dat een onverwachte rekening betaald kan worden zonder direct het maandelijkse huishoudbudget onder druk te zetten.
Geld dat als noodbuffer bedoeld is, moet bovendien gemakkelijk beschikbaar zijn. Een buffer heeft een andere functie dan vermogen dat voor een langere periode wordt opgebouwd.
Schulden voor het pensioen verminderen
De jaren voorafgaand aan het pensioen kunnen ook een geschikt moment zijn om naar bestaande schulden te kijken.
Lagere maandelijkse verplichtingen geven later meer financiële vrijheid. Dat betekent niet automatisch dat iedere schuld zo snel mogelijk moet worden afgelost. De rente, voorwaarden, beschikbare spaargelden en persoonlijke omstandigheden spelen allemaal een rol.
Vooral de woonlasten verdienen aandacht. Wie tegen de pensioendatum lagere structurele woonlasten heeft, heeft iedere maand minder inkomen nodig om dezelfde levensstijl te kunnen behouden.
Het gaat uiteindelijk om de verhouding tussen inkomen en vaste verplichtingen.
Sparen met een duidelijk doel
Sparen wordt overzichtelijker wanneer verschillende bedragen een eigen bestemming krijgen. In plaats van één grote spaarpot kan het praktisch zijn om onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld een noodbuffer, woningonderhoud, een toekomstige auto en geld voor de eerste jaren van het pensioen.
Hierdoor voorkom je dat geld dat eigenlijk voor onverwachte uitgaven bedoeld was ongemerkt aan iets anders wordt besteed.
Ook kleine maandelijkse bedragen kunnen op langere termijn verschil maken. Wie nog tien jaar voor de pensioendatum iedere maand geld reserveert, heeft veel meer tijd om een aanvullende reserve op te bouwen dan iemand die hier pas in het laatste jaar mee begint.
Regelmaat is daarbij vaak belangrijker dan steeds proberen het perfecte moment te vinden om geld opzij te zetten.
Denk na over wonen na je pensionering
De woning is voor veel huishoudens een van de grootste financiële posten. Daarom hoort wonen bij een goede pensioenvoorbereiding.
Wil je in de huidige woning blijven wonen? Is deze ook geschikt wanneer je ouder wordt? Hoe hoog zijn de toekomstige onderhoudskosten? En blijven de woonlasten passen bij het verwachte pensioeninkomen?
Sommige mensen kiezen ervoor om kleiner te gaan wonen. Anderen willen juist zo lang mogelijk in hun huidige huis blijven. Er bestaat geen keuze die voor iedereen het beste is.
Door hier enkele jaren voor de pensioendatum over na te denken, voorkom je dat belangrijke beslissingen onder tijdsdruk moeten worden genomen.
Houd ruimte voor leuke dingen
Een pensioenplan hoeft niet uitsluitend te bestaan uit besparen en vaste lasten berekenen. Juist na een werkzaam leven willen veel mensen meer tijd besteden aan reizen, familie, hobby’s of andere activiteiten.
Het is daarom verstandig om ook hiervoor een bedrag in de begroting op te nemen.
Een financieel plan dat alleen op noodzakelijke uitgaven is gebaseerd kan op papier uitstekend kloppen, maar hoeft niet aan te sluiten bij de manier waarop je later daadwerkelijk wilt leven.
De centrale vraag is uiteindelijk niet alleen hoeveel geld je nodig hebt om rond te komen, maar ook wat je met je vrije tijd wilt doen.
Controleer je situatie regelmatig
Een pensioen voorbereiden is geen eenmalige berekening. In de jaren voorafgaand aan de pensioendatum kunnen inkomen, uitgaven, woonwensen en persoonlijke omstandigheden veranderen.
Bekijk daarom bijvoorbeeld één keer per jaar opnieuw hoe je ervoor staat. Controleer het verwachte pensioeninkomen, de hoogte van de buffer en de ontwikkeling van de vaste lasten.
Wanneer blijkt dat er een verschil ontstaat tussen wat je later verwacht te ontvangen en wat je denkt nodig te hebben, is er vaak nog tijd om maatregelen te nemen.
Rust begint met overzicht
Een goede voorbereiding op het pensioen draait uiteindelijk vooral om overzicht. Breng inkomsten en uitgaven in kaart, zorg voor een passende financiële buffer en kijk vooruit naar wonen en andere grote kosten.
Hoe eerder je daarmee begint, hoe meer mogelijkheden je hebt om keuzes geleidelijk te maken. Het pensioen hoeft dan geen financieel vraagteken te zijn, maar wordt een nieuwe levensfase waarop je je bewust hebt voorbereid.