Je wilt een positie openen rond €100. Kies je een market order, dan geef je vooral prioriteit aan uitvoering. Kies je een limit order, dan geef je prioriteit aan een vooraf bepaalde prijsgrens. Dat verschil wordt belangrijk zodra de bied-laatspread breder is, er weinig stukken beschikbaar zijn of de koers snel beweegt.
Een ordertype bepaalt dus niet alleen hoe je een koop- of verkoopopdracht invoert. Het bepaalt ook welke onzekerheid je accepteert: onzekerheid over de uiteindelijke uitvoeringsprijs of onzekerheid over de vraag of de order volledig wordt uitgevoerd.
Market order en limit order: de kern van het verschil
Bij een market order geef je geen eigen limietprijs mee. De opdracht wordt aangeboden aan de beschikbare tegenorders in de markt. De beste beschikbare prijs komt eerst aan bod, maar bij een grotere order kan de uitvoering over meerdere prijsniveaus lopen.
Een limit order, in het Nederlands vaak limietorder genoemd, bevat wel een prijsgrens. Bij een kooporder is dat de maximale prijs die je wilt betalen. Bij een verkooporder is het de minimale prijs die je wilt ontvangen. De order kan daardoor tegen de limietprijs of gunstiger worden uitgevoerd, maar volledige uitvoering is niet verzekerd.
De uitleg van Euronext over ordertypes noemt market orders en limit orders beide als gangbare ordertypes en adviseert beleggers ook te controleren welke ordertypes hun broker aanbiedt.
Wat gebeurt er zodra je order de markt bereikt?
Het verschil tussen beide ordertypes wordt duidelijker wanneer je kijkt naar het orderboek. Daar staan koop- en verkooporders op verschillende prijsniveaus. Een nieuwe order wordt gekoppeld aan orders aan de andere kant van de markt wanneer prijs en voorwaarden dat toelaten.
Market order en limit order in het orderboek
Stel dat de beste laatprijs €100,00 is en daar 200 aandelen beschikbaar zijn. Op €100,05 staan nog eens 500 aandelen te koop. Plaats je een market order voor 400 aandelen, dan kan de order bijvoorbeeld voor 200 aandelen op €100,00 en voor de overige 200 aandelen op €100,05 worden uitgevoerd.
De gemiddelde uitvoeringsprijs is in dat vereenvoudigde voorbeeld €100,025 per aandeel, exclusief transactiekosten. De laatst zichtbare koers of de beste laatprijs was dus niet automatisch de prijs voor de volledige order.
Dit effect wordt groter wanneer het beschikbare volume op het beste prijsniveau klein is. Ook een snel veranderende markt kan ervoor zorgen dat de prijzen in het orderboek al zijn verschoven voordat de order volledig is verwerkt.
Limit order: prijsgrens heeft voorrang
Neem hetzelfde orderboek, maar plaats nu een kooplimiet op €100,02 voor 400 aandelen. De 200 aandelen die op €100,00 beschikbaar zijn, kunnen binnen de limiet vallen. De 200 aandelen op €100,05 liggen boven je maximale koopprijs en komen daardoor niet voor uitvoering in aanmerking.
Het gevolg kan een gedeeltelijke uitvoering zijn. Het resterende deel kan, afhankelijk van de ordervoorwaarden en het handelsplatform, in het orderboek blijven staan. Komt er later voldoende aanbod op €100,02 of lager, dan kan ook dat restant worden uitgevoerd.
Een limietorder geeft daarmee meer controle over de slechtst toegestane prijs, maar die controle wordt betaald met een ander risico: de markt kan weglopen zonder dat de order volledig wordt gevuld.
Uitvoeringszekerheid is niet hetzelfde als prijszekerheid
Een market order wordt vaak gekozen wanneer snelle uitvoering zwaar weegt. Dat betekent niet dat de uiteindelijke prijs vooraf vaststaat. Zeker bij een brede spread, geringe liquiditeit of een grote order ten opzichte van het beschikbare volume kan de gemiddelde prijs afwijken van het niveau dat vlak voor verzending zichtbaar was.
Bij een limit order ligt de prijsgrens vooraf vast, maar de hoeveelheid die daadwerkelijk wordt uitgevoerd niet. Als de markt de limiet niet raakt of er onvoldoende tegenvolume beschikbaar is, kan de order geheel of gedeeltelijk open blijven.
Daarom is het te eenvoudig om market orders als ‘snel’ en limit orders als ‘veilig’ te bestempelen. Ze beschermen tegen verschillende soorten onzekerheid. De ene keuze beperkt vooral het risico van niet-uitvoering; de andere begrenst vooral de prijs waartegen je bereid bent te handelen.
Liquiditeit bepaalt hoeveel verschil je merkt
Bij een zeer liquide aandeel of ETF met een kleine spread en veel volume op meerdere prijsniveaus kan het verschil tussen beide ordertypes in rustige omstandigheden beperkt lijken. Bij een dun orderboek kan dezelfde order veel meer prijsniveaus raken.
Wie wil begrijpen waarom dat gebeurt, moet kijken naar de combinatie van liquiditeit, spread en beschikbare diepte in het orderboek. Juist die factoren bepalen hoeveel tegenvolume op ieder prijsniveau beschikbaar is.
Ook de omvang van je eigen order speelt mee. Een order van 50 aandelen kan volledig op het beste prijsniveau passen, terwijl een order van 5.000 aandelen meerdere niveaus moet aanspreken. De relevante vraag is dus niet alleen hoe liquide een instrument gemiddeld is, maar hoeveel volume er op het moment van handelen daadwerkelijk beschikbaar is.
Een limit order hoeft niet passief te zijn
Een veelgemaakte denkfout is dat een limit order altijd ergens in het orderboek moet wachten. Dat hoeft niet. Een kooplimiet die gelijk is aan of hoger ligt dan een beschikbare laatprijs kan direct tegen beschikbare verkooporders worden uitgevoerd, zolang de prijs niet boven de ingestelde limiet komt.
Daarmee kan een limietorder in sommige situaties onmiddellijke uitvoering combineren met een harde prijsgrens. Ook dan blijft echter gelden dat het beschikbare volume mogelijk niet groot genoeg is voor de volledige order.
Dit onderscheid is vooral belangrijk bij grotere orders. Een trader kan snelheid willen, maar toch voorkomen dat een order onbeperkt door meerdere prijsniveaus loopt. De gekozen limiet bepaalt dan waar de uitvoering moet stoppen.
Wanneer kan welk ordertype logisch zijn?
Een market order kan logisch zijn wanneer directe uitvoering belangrijker is dan een exacte prijsgrens en het orderboek voldoende diep is voor de gewenste omvang. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een relatief kleine order in een zeer liquide instrument tijdens normale handel.
Een limit order kan logischer zijn wanneer je een maximale koopprijs of minimale verkoopprijs wilt vastleggen en accepteert dat de order mogelijk niet of slechts gedeeltelijk wordt uitgevoerd. Dat prijsrisico weegt vaak zwaarder in een snel bewegende markt, bij een brede spread of bij beperkte liquiditeit.
Geen van beide ordertypes is daarom in alle omstandigheden beter. De juiste vergelijking begint bij vier factoren: gewenste snelheid, toegestane prijsafwijking, beschikbare liquiditeit en ordergrootte. Pas daarna heeft het zin om het ordertype te kiezen.
Controleer ook de ordervoorwaarden
Het ordertype is maar één onderdeel van de opdracht. Brokers en handelsplatformen kunnen daarnaast instellingen aanbieden voor geldigheidsduur en uitvoering, zoals alleen voor de handelsdag of tot een bepaalde datum. Niet ieder platform biedt dezelfde combinaties aan.
Controleer daarom vóór verzending niet alleen of er ‘market’ of ‘limit’ staat, maar ook de prijs, het aantal, de geldigheidsduur en eventuele aanvullende uitvoeringsvoorwaarden. Een technisch correct gekozen ordertype kan alsnog een ongewenst resultaat geven wanneer een andere instelling verkeerd staat.
Kies eerst welke onzekerheid je accepteert
Als directe uitvoering het zwaarst weegt en je bereid bent de beschikbare marktprijzen te accepteren, past een market order beter bij dat doel. Als een harde prijsgrens belangrijker is en je een gedeeltelijke of uitblijvende uitvoering accepteert, sluit een limit order beter aan.
De praktische beslisregel is daarmee eenvoudig: kies niet eerst het ordertype en kijk daarna naar de markt, maar bepaal eerst welke prijs- en uitvoeringsrisico’s je wilt begrenzen. Controleer vervolgens spread, orderboek, ordergrootte en geldigheidsvoorwaarden voordat je de order verzendt.